0.0/5 овоз (0 овозҳо)

ВИЖАГИҲОИ СЕМАНТИКӢ ВА ФУНКСИОНАЛИИ МОДАЛИИ СИҒАИ АМРӢ ДАР ЗАБОНҲОИ ТОҶИКӢ ВА АНГЛИСӢ

Муаллиф (он)

Зокирзода Ҷ.З.

Чакидаи мақола

Семантика ва функсияи модалии сиғаи амрӣ дар забонҳои тоҷикӣ ва англисӣ баррасӣ шудааст. Ҷанбаҳои умумӣ ва хоси истифодаи амри иҷозатӣ, маслиҳатӣ, ҳушдордиҳанда ва ҳадафманд ба риштаи таҳлил кашида, фарқҳои грамматикӣ, семантикӣ ва прагматикии онҳо нишон дода шудаанд. Натиҷаҳои таҳқиқ нишон медиҳанд, ки сиғаи амрӣ на танҳо воситаи фармон аст, балки амале барои роҳнамоӣ, иҷозат додан ва ҳушдор додан низ мебошад.Дар раванди таҳқиқ муайян гардид, ки гарчанде сиғаи амрӣ дар ҳар ду забон хусусиятҳои умумии семантикӣ ва функсионалӣ дорад, воситаҳои грамматикӣ ва шаклҳои ифодаи он аз ҳам фарқ мекунанд. Дар забони англисӣ истифодаи шакли холиси амр, феълҳои модалӣ ва сохтҳои нимамрӣ нақши муҳим мебозад, дар ҳоле ки дар забони тоҷикӣ маънои амрӣ бештар тавассути шаклҳои феълӣ, пайвандҳои мақсаднок ва воситаҳои синтаксисӣ ифода мегардад.

Калидвожаҳо

сиғаи амрӣ; модалият; семантика; функсия; муқоиса; забони тоҷикӣ; забони англисӣ

Пайнавишт

а) Адабиёти илмӣ:

1. Забони адабии ҳозираи тоҷик. Лексикология, фонетика ва морфология. – Душанбе: Ирфон, 1973. – 451 с.

2. Иртеньева Н. Ф. Грамматика современного английского языка : теоретический курс : учебник для педагогических институтов. — Москва, 1956. — 190 с.

3. Истамқулов, Ҷ. З. Категорияи модалият аз нигоҳи забоншиносон // Номаи донишгоҳ. Силсилаи фанҳои ҷомеашиносӣ-гуманитарӣ. – 2014. – № 4 (41). – С. 112–117. – ISSN 2077-4990.

4. РеферовскаяЕ.А, Наклонение/ Лингвистический энциклопедический словарь / Под ред. В.Н. Ярцевой. – Москва: Советская энциклопедия, 1990. – С.321-323.

5. Смирнитский, А.И. Синтаксис английского языка. – Москва, 1957. – 284с.

6. Усмонов, К. Грамматикаи назарии забони англисӣ. – Душанбе–Хуҷанд, 2009. – 236 с.

7. Усмонов, К. Морфологияи муқоисавии забонҳои англисӣ ва тоҷикӣ. – Хуҷанд: Нури маърифат, 2015. – 230 с.

8. Ҳомидова М.Н., Усмонова Р.Р. Роҷеъ ба хусусиятҳои шаклҳои аналитикии феълҳо дар низоми сиғаҳои забонҳои англисӣ ва тоҷикӣ // Вестник Таджикского государственного университета права, бизнеса и политики. Серия гуманитарных наук. — 2022. — № 1. — С. 103–111. DOI: 10.24412/2413-2004-2022-1-103-111.

9. Ganshina, M.A.; Vasilevskaya, N.M. English Grammar. Ninth revised edition. – Higher School Publishing House, 1964. – 540 p.

10.Ilyish, B. A. The Structure of Modern English. Textbook on theoretical grammar for students of pedagogical institutes. 2nd ed. Leningrad: Prosveshchenie, 1971. 365 p.

11.Zokirzoda, J.Z. Mood — one of the means of expressing modality in english and tajik languages / J.Z. Zokirzoda // Russian Linguistic Bulletin. — 2025. — №12 (72). — URL: https://rulb.org/en/archive/12-72-2025-december/10.60797/RULB.2025.72.16 (accessed: 10.02.2026). — DOI: 10.60797/RULB.2025.72.16

б) Сарчашмаҳо:

12.Айнӣ, С. Куллиёт. Ҷ. 13. – Душанбе: Ирфон, 1977. – 432 с.

13.Икромӣ, Ҷ. Тахти Вожгун. Қисми 3 (асари сегонаи «Дувоздаҳ дарвозаи Бухоро»). – Душанбе: Ирфон, 1974. – 340 с.

14.Мирзо, С. Шабе ки моҳ арғувонӣ буд... – Хуҷанд: Ношир, 2023. – 336 с.

15.Войнич, Э. Л. Ғурмагас / Э. Л. Войнич. – Душанбе: Ирфон, 1982. – 320 с.

16.Aini, S. Temur Malik – Tajik People’s Hero. Muqanna’s Rebellion. Translated into English and Introduction by Professor Abdusalom Mamadnazarov. – Dushanbe: R-graph, 2022. – 156 p.

17.Hemingway, Ernest. A Farewell to Arms. – London: Arrow Books, 1994. – 293 p.

18.McCall Smith, Alexander. The No. 1 Ladies' Detective Agency. – London: Abacus, 2012. – 236 p.

19.Voynich, E. L. The Gadfly. – M.: Foreign Languages Publishing House, 1954. – 332 p.