0.0/5 овоз (0 овозҳо)

ВОСИТАҲОИ МОРФОЛОГИИ ИФОДАИ ИНКОР ДАР ЗАБОНИ ТОҶИКӢ. ВАЗИФА ВА ҶОЙГОҲИ ПЕШВАНДИ НА- ДАР ШАКЛҲОИ ФЕЪЛӢ

Муаллиф (он)

Холназарова З.

Чакидаи мақола

Дар хусуси яке аз сарчашмаҳои асосии пайдоиши феълҳои инкорӣ – пешванди на- ванақши муҳимми он дар сохтани шаклҳои гуногуни феълҳо маълумот дода шудааст. Дар ҷараёни таҳқиқот ва тафсири ин воситаи грамматикӣ маълум шуд, ки префикси инкории на- қариб бо ҳамаи шаклҳои феълҳои сиғаи хабарӣ омада метавонад: дар шаклҳои замони гузаштаи одӣ (написандид – не одобрил), замони гузаштаи давомдор (намедонист – не знал), замони гузаштаи дур (надида буд не видел), замони гузаштаи дури муайян (надониста истода буданд – не знали), замони гузаштаи ҳикоягӣ (надидаам – не видел), замони гузаштаи муайяни ҳикоягӣ (сиҳат намешудааст – оказывается, не поправлялся), замони ояндаи таркибӣ (нахоҳам гуфт, нахоҳад дид, нахоҳад шунид ), замони гузаштаи эҳтимолии сиғаи эҳтимолӣ (рағбат ҳам надоштагистед – наверное у вас нет интереса) ва ғ. Муайян гашт, ки шакли аористи инкории феълҳои шартӣ-хоҳишмандӣ аз рӯйи истифода аз дигар шаклҳои инкорӣ фарқ мекунад.

Калидвожаҳо

пешванди на-, шаклҳои феъл, сиғаи хабарӣ, замони гузаштаи давомдор, шакли аорист

Пайнавишт

1.    Айнӣ С. Ёддоштҳо (чаҳор қисм). Иборат аз як китоб. -Душанбе: Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи миллии тоҷик, 2009.– 680 с.

2.         Айнӣ С. Куллиёт. Ҷилди 11, к. 1.- Сталинобод: Нашриёти давлатии Тоҷикистон, 1963. – 377с.

3.    Айнӣ С. Куллиёт. Ҷилди 7.- Сталинобод: Нашриёти давлатии Тоҷикистон, 1962.- 906 с.

4.    Айнӣ С. Марги судхӯр (қисса).- Душанбе: Адиб, 2010. – 220 с.

5.    Акобиров Ю. Норак. – Душанбе: Ирфон,1979.– 360 с.

6.    Грамматикаи забони тоҷикӣ. Сталинобод: Нашриёти давлатии Тоҷикистон, 1956.180 с.

7.    Ғаффоров  Р. Шеваи ҷанубии забони тоҷикӣ. – Қисми 3. – Душанбе: Дониш, 1979.–272 с.

8.    Забони адабии ҳозираи тоҷик. Лексикология, фонетика ва морфология.- Қисми I. Душанбе: Маориф, 1982. – 465 с.

9.    Забони адабии ҳозираи тоҷик.Синтаксис. Қисми II. Душанбе: Маориф, 1984. – 321с.

10.Икромӣ,  Ҷалол. Духтари оташ (роман) . – Душанбе: Адиб, 2009. –560 с.

11.Карим, Ҳаким. Асарҳои мунтахаб. Оқшуда.– Душанбе: Ирфон, 1965, 370 с.

12.Лоиқ Ш. Куллиёт. Иборат аз ду ҷилд. Ашъор. Душанбе: Адиб, 2008. – 993 с.

13.Маъсумӣ Н. Асарҳои мунтахаб. –Ҷилди II. Забоншиносӣ. – Душанбе: Адиб, 2005.–351с.

14.Мирзо К. Дар орзуи падар.Повест ва ҳикояҳо.–Душанбе: Адиб, 1990.–400 с.

15.Мирзо К. Ишқи сархӯр (ду роман).– Душанбе: Адиб, 2020.–240 с.

16.16.Муҳамммадиев Ф. Варта. Қиссаҳо ва очеркҳо (барои бачагони синни миёна ва калони мактабӣ). Душанбе: Адиб, 1987. 376 с.

17.Муҳамммадиев Ф. Палатаи кунҷакӣ. Душанбе: Ирфон, 1974.–368 с.

18.Муҳамммадиев Ф. Сози мунаввар. Душанбе, 1969.–194 с.

19.Муҳамммадиев Ф. Хиёбони Нодир (қисса ва ҳикояҳо). Душанбе: Адиб, 2010. – 253 с.

20.Назаров, Ҳабибулло. Мирзо Ризо. Душанбе: Ирфон, 1970. –312 с.

21.Ниёзӣ, Фотеҳ. Вафо. Душанбе: Адиб, 2015, 320 с.

22.Ниёзӣ,Фотеҳ. Ҳар беша гумон мабар,ки холист.Душанбе:Ирфон,1978.–528 с.

23.  Расторгуева В. С., Керимова А. А. Система таджикского глагола.Москва: Наука, 1964.–291с.

24.Раҳимзод, Сайф. Ситораҳои сари танӯр. Душанбе: Ирфон, 1984. –158 с.

25.Розенфельд. А. З. Глагол. Очерки по грамматике  современного таджикского языка. Сталинабад: Нашриёти давлатии Тоҷикистон, 1954.– 80 с.

26.Сорбон. Куллиёт.Ҷилди I. Душанбе: Эҷод, 2009. – 488 с.

27.Сорбон. Куллиёт.Ҷилди II (Ҷӯгӣ). Душанбе: Эҷод, 2009. – 444 с.

28.  Толис . Повест ва ҳикояҳо. –  Душанбе: Адиб, 2009. –128 с.

29.Улуғзода,Сотим. Восеъ. – Душанбе: Ирфон, 1979. –368 с.

30.Улуғзода,Сотим. Достонҳои «Шоҳнома». –Китоби дуюм. – Душанбе: Маориф, 2016. –264 с.

31.Улуғзода,Сотим. Мунтахабот.(Иборат аз ду ҷилд). – Душанбе: Ирфон, 1975. – 423 с.

32.Улуғзода,Сотим. Навобод. – Сталинобод: Нашриёти давлатии Тоҷикистон, 1953.– 397 с.

33.Улуғзода,Сотим. Песаҳо. Калтакдорони сурх. – Душанбе: Нашриёти давлатии Тоҷикистон, 1964.–188 с.

34.Улуғзода,Сотим. Ривояти суғдӣ. – Душанбе:  Адиб, 2002. –220 с.

35.Улуғзода, Сотим. Субҳи ҷавонии мо. –Душанбе: Ирфон, 1967.–378 с.

36.Ҳодизода, Расул. Рӯдакӣ ва муҳити адабии ӯ. //Садои Шарқ. 1983. № 9. –С. 99-107.

37.Ҷалил, Раҳим. Асарҳои мунтахаб. –Китоби II. Шӯроб.– Душанбе: Адиб, 1988. – 464 с.

38.Ҷалил, Раҳим. Духтари мармарин. – Душанбе: Ирфон, 1975. –139 с.

Таърихи нашр

Понедельник, 19 Январь 2026