0.0/5 овоз (0 овозҳо)

АСАРҲОИ АБУРАЙҲОН БЕРУНӢ МАНБАИ МУҲИММИ ОМӮЗИШИ МУКОТИБОТИ ИЛМИИ Ӯ

Муаллиф (он)

Бобоев Ю.А.

Чакидаи мақола

Маълумоти бо таърихи илм марбути Абурайҳон Берунӣ пешниҳод шудааст, ахбори маҳфуз дар осори мутафаккирдар бораи ҳамкориаш бо олимони замонааш баррасӣ гардидаанд. Маълумоти Берунӣ дар бораи мукотибааш бо Абулвафои Бузҷонӣ дар хусуси мушоҳидаи хусуфдар як вақт аз маҳаллҳои мухталиф, мактуби Назиф ибни Юмни Юнонӣ оид ба натиҷаҳои мушоҳидаи инқилоби тобистонаи Офтоб бо роҳбарии Абусаҳли Кӯҳӣ, номаи Абусаҳли Масеҳӣ роҷеъ ба усули таҷрибавии ҳисоб кардани шумораи ҷойивазкунии ҳарфҳо дар ибора, мактуби Абулҷуд Муҳаммад ибни Лайси Самарқандӣ  бо посухҳо ба чор саволи риёзии Берунӣ, аз ҷумла дар бораи ҳафткунҷаи дуруст, мактуби  Берунӣ ба Абусаиди Сиҷзӣ дар бораи исботи теоремаи синусҳо барои секунҷаҳои ҳамвор ва курашакл аз ҷониби Абунаср ибни Ироқ ба риштаи таҳқиқ кашида шудаанд. Дар асоси маълумоти фавқуззикр хулоса бароварда шудааст, ки ахбори мазкури Берунӣ барои аниқ намудани маълумоти то ба ҳол номаълум оид ба фаъолияти илмии олимони номбурда, ҳамчунин ошкор сохтани масъалаи мукотиботи илмии олимони асримиёнагии Шарқи исломӣ имконият медиҳад.

 

Калидвожаҳо

Абурайҳон Берунӣ; Абулвафои Бузҷонӣ; Абусаҳли Масеҳӣ; Назиф ибни Юмн; Абусаҳли Кӯҳӣ; мукотибаи олимони асримиёнагии Шарқи исломӣ; мушоҳидаи хусуф; мушоҳидаи инқилоби тобистонии Офтоб; роҳи таҷрибавии ҳисоб кардани шумораи ҷойивазкунии ҳарфҳои ибора; тарафҳои ҳафткунҷаи рост; теоремаи синусҳо

Пайнавишт

1.    Беруни, Абу Райхан. Геодезия / Абу Райхан Беруни // Избр. произведения. – Ташкент: Фан, 1966. – Т. III. – 361 с.

2.    Беруни, Абу Райхан. Гномоника / Абу Райхан Беруни // Избр. произведения. – Ташкент: Фан, 1987. – Т. VII. – 340 с.

3.    Беруни, Абу Райхан. Канон Масъуда / Абу Райхан Беруни // Избр. произведения. – Ташкент: Фан, 1976. – Т.V. – Ч.2. – Книги 6-11. – 636 с.

4.    Берунӣ, Абурайҳон. Осор–ул–боқия / Абурайҳон Берунӣ. – Душанбе: Ирфон, 1990. – 432 с.

5.    Беруний, Абу Райҳон. Қонуни Масъудий / Абу Райҳон Беруний // Танланган асарлар. –Тошкент: «O‛zbekiston» НМИУ, 2022. – Ж. V, 6-11 мақолалар. – 680 с.

6.    Беруний, Абу Райҳон. Тураржойлар орасидаги масофаларни аниқлаш учун манзилларнинг чегараларини белгилаш (Геодезия) / Абу Райҳон Беруний // Танланган асарлар. – Тошкент: «O‛zbekiston» НМИУ, 2022. – Ж. III. – 384 с.

7.    Ал-Бируни, Абу Райхан Мухаммад ибн Ахмад. Ал-Конун ал-Масъуди фи ал-хайа ва-ал-нуджум / Абу Райхон Мухаммад ибн Ахмад ал-Бируни // Коллекция арабских рукописей Национальной библиотеки Франции «Галлика». – Arabe №6840. – 410 л.

8.    Ал-Бируни, Абу Райхан Мухаммад ибн Ахмад. Ал-Конун ал-Масъуди / Абу Райхон Мухаммад ибн Ахмад ал-Бируни // Бодлеянская библиотека Оксфорда.  – MS. Bodl. Or. 516, только книги I-VI. Цифровая версия. –  Режим доступа: https://digital.bodleian.ox.ac.uk/objects/ 512e8b80- c8e4-4a98-8667-ff3c70be0e8f/

9.    Бируни, Абу Райхан. Памятники минувших поколений / Абу Райхан Бируни // Избранные произведения. – Ташкент: Изд. АН УзССР, 1957. – Т. I. – 485 с.

10.Бирунӣ, Абурайҳон Муҳаммад бинни Аҳмад. Феҳрасти китобҳои Розӣ // Интишороти донишгоҳи Теҳрон. – Теҳрон. – 1352. - № 1406. – 74 с.

11.Ал-Бузджани, Абу-л-Вафа. Книга о том, что необходимо ремесленнику из геометрических построений / Абу-л-Вафа Бузджани // Физико-математические науки в странах Востока / Сборник статей и публикаций. – Москва: Наука, 1956. – Выпуск I(V). – С.56-130.

12.Вёпке,Ф. Алгебра Омара ал-Хайяма / Ф.Вёпке. – Париж: Типография братьев Фирмин Дидот, 1951. – С.217 с. / [Электронный ресурс]. Режим доступа: https://dn790000.ca.archive.org/0/items/lalgbredomaralk00 wpgoog/

13.Кеннеди,Э.С., Ид, Ю. Письмо аль-Бируни: Аналемма Хабаша аль-Хасиба о Кибле / Английский перевод и факсимиле арабской рукописи / Э.С. Кеннеди, Ю. Ид // История математики. – 1974, Выпуск 1. – С.3-11 / [Электронный ресурс]. Режим доступа: file://G:/Downloads/ KENNEDYID-HABASHONTHEQIBLA1974.pdf.

14.Краснова, С.А. Примечания к трактату Абу-л-Вафы / С.А. Краснова // Физико-математические науки в странах Востока / Сборник статей и публикаций. – Москва: Наука, 1956. – Выпуск I(V). – С.131-140.

15.Матвиевская, Г.П. Об арабских комментариях к Х книге «Начал» Евклида / Г.П. Матвиевская // Историко-математические исследования. Вторая серия. Выпуск 4(39). – Москва, 1999. – С.12-25.

16.Матвиевская, Г.П., Розенфельд, Б.А. Математики и астрономы, время жизни которых известно / Г.П. Матвиевская, Б.А. Розенфельд // Математики и астрономы мусульманского Средневековья и их труды (VIII–XVII вв.). – Кн. 2. – Москва: Наука, 1983. – 650 с.

17.Матвиевская, Г.П., Тллашев,Х. Сочинения Абу Насра Ибн Ирака о сферике / Г.П. Матвиевская, Х. Тллашев // Из истории средневековой математики и астрономии. - Ташкент, 1983. - С.82-171.

18.Ответ Абульджуда на вопрос аль-Бируни о правильном семиугольнике / Арабское издание и английский перевод Дж.П. Хогендейка // Кинг Д.А., Салиба, Дж. От деферента к эквиваленту: сборник исследований по истории науки на древнем и Средневековом Востоке в честь Э.С. Кеннеди. – Нью-Йорк, 1987. – С.175-186 / [Электронный ресурс]. Режим доступа: https:// www.jphogendijk.nl/publ/Abuljud.pdf.

19.Ответы Абульджуда на четыре математических вопроса аль-Бируни / Арабская рукопись библиотеки Лейденского университета: Or. 168/4, ff. 45a-54a / [Электронный ресурс]. Режим доступа: http://hdl.handle.net/ 1887.1 /item:3391385.

20.Письмо аль-Бируни о доказательстве закона синусов Абу Насром Мансуром / Арабское издание, английский и турецкие переводы А. Саййилы // Посвящение Бируни. – Анкара, 1974. – С.179-204 / [Электронный ресурс]. Режим доступа: https://www. jphogendijk. nl/biruni/ AbuNasr-Sayili.pdf.

21.Письмо аль-Бируни о методах определения киблы, составленное Хабашем аль-Хасибом и Абунасром ибн Ираком / Арабская рукопись библиотеки Лейденского университета: Or. 168, 136а-137b / [Электронный ресурс]. Режим доступа: http://hdl.handle.net/1887.1/item:3391231.

22.Рашед,Р. Геометрические построения между геометрией и алгеброй: послание Абльджуда к аль-Бируни / Р. Рашед // Арабские науки и философия, Март 2010. – Т.20, Вып. 1. – С.1-51.

23.Селезнев, Н.Н. «Послание о единстве» багдадского мелькита в составе энциклопедического «Свода» арабоязычного копта XIII в. / Н.Н. Селезнев // Государство, религия, церковь в России и за рубежом. – 2010. № 3. – С. 151-156.

24.Селезнев, Н.Н. Сочинение средневекового сирийского книжника в пересказе арабоязычного копта-энциклопедиста / Н.Н. Селезнев // Вестник Российского государственного гуманитарного университета. Серия: История / Studia classica et mediaevalia. 2011. Т. 76. № 14. С. 266–279.

25.Хогендейк, Дж. П. Следы утраченных «геометрических элементов» Менелая в двух текстах аль-Сиджзи / Дж.П. Хогендейк // Журнал по истории арабо-исламских наук. – 2000.- № 3.-С.129-164.

26.(Часть) письма к Абу Саиду ас-Сиджзи о сферической теореме синусов Абу Насра ибн Ирака / Арабская рукопись библиотеки Лейденского университета: Or. 168/15, 134b-136а / [Электронный ресурс]. Режимдоступа: http://hdl. handle. net/1887.1/item:3391234.

Таърихи нашр

Пятница, 03 Апрель 2026

Индексатсияи маҷалла

Дӯстони мо

Воридшави ба сомона

8224219
Имрӯз
Рӯзи гузашта
Ҳафтаи ҷорӣ
Ҳафтаи гузашта
Моҳи ҷорӣ
Моҳи гузашта
Ҳама рӯз
1240
3098
15459
20570
46209
92303
8224219

Прогноз Сегодня
28632


IP-и Шумо216.73.216.120