Ахбори Абурайҳони Берунӣ дар бораи ҷашни Наврӯз баррасӣ шудааст. Мақсади кор муайян кардани хусусиятҳои ахбори Берунӣ роҷеъ ба ин мавзуъ ва арзёбии онҳо барои омӯзиши масъалаҳои гуногуни марбут ба Наврӯз мебошад. Дар асоси таҳлили муқоисавӣ-таърихӣ навиштаҳои Берунӣ оид ба сабаби муроҷиати ӯ ба ин мавзуъ, этимологияи ном, асосгузор ва айёми фарорасӣ, сабабҳо ва анъанаҳо, инчунин расму оинҳои марбут ба ҷашни Наврӯз ба риштаи таҳлил кашида шудаанд. Хулоса шудааст, ки аҳаммияти ахбори Берунӣ дар бораи Наврӯз на танҳо дар гуногунрангӣ ва васеъ будани мавзуи онҳо, аз қабили ривоятҳои сершумор дар бораи шоҳ Ҷамшед, пайдоиши русуми "аспидо навишт", баҳамовардани Наврӯз ва Наврузи Бузург, ислоҳоти тақвимии халифаҳои аббосӣ ал-Мутаваккил ва ал-Муътазид, инчунин хоразмшоҳ Абусаид Аҳмад ибни Муҳаммад, вобаста ба кӯчонидани Наврӯз аз рӯзи эътидолайни баҳорӣ ба рӯзи инқилоби тобистонӣ ниҳон аст, балки инчунин дар ахбори беназир ва аксар вақт аз дигар манбаъҳо дастрас набуда дар бораи фарҳанги маънавии ниёгони халқи тоҷик зоҳир мегардад.
Абурайҳон Берунӣ, Наврӯз, Наврӯзи бузург, «аспидо навишт», эътидоли баҳорӣ, инқилоби тобистонӣ, шоҳ Ҷамшед, ислоҳоти тақвим, халифа ал-Муътазид, хоразмшоҳ Абусаид Аҳмад ибни Муҳаммад
1. Абдассамад ибн Али / [Электронный ресурс]. Режим доступа: https://ar-wikipedia-org.translate.goog/wiki/عبد_الصمد_بن_علي_العباسي(дата обращения: 10.12.2025).
2. Али ибн Муса ар-Рида / [Электронный ресурс]. Режим доступа: https://ru.wikipedia.org/wiki/ Али_ар-Рида#CITEREF (дата обращения: 9.12.2025).
3. Бируни, Абу Райхан. Канон Масъуда / Абу Райхан Бируни // Избр. произведения. – Ташкент: Фан, 1973. – Т.V. – Ч.1. – 648 с.
4. Берунӣ, Абурайҳон. Китоб–ут–тафҳим ли–авоили саноат–ит–танҷим / Абурайҳон Берунӣ. – Душанбе: Дониш, 1973. – 285 с.
5. Берунӣ, Абурайҳон. Осор–ул–боқия / Абурайҳон Берунӣ. – Душанбе: Ирфон, 1990. – 432 с.
6. Бируни, Абу Райхан. Памятники минувших поколений / Абу Райхан Бируни // Избранные произведения. – Ташкент: Изд. АН УзССР, 1957. – Т. I. – 485 с.
7. Бирунӣ, Абурайҳон. Осор–ул–боқия / Абурайҳон Бирунӣ. – Теҳрон: Сипеҳр, 1377. – 611 с.
8. Гардезӣ, Абусаъид Абдулҳай. Зайн-ул-ахбор / Абусаъид Абдулҳайи Гардезӣ. – Душанбе: Бухоро, 2014. – 416 с.
9. Деҳхудо, А. Зодавайҳ ибни Шоҳавайҳ [Электронный ресурс] / А. Деҳҳудо // Луғатнома. – Режим доступа: https://vajehyab.com/زاذویةبن+شاهویة+&d (дата обращения – 20.12.2025).
10.Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. – Ҷ.3. Наврӯз ва ҷашнҳои дигар. – Душанбе: Муассисаи давлатии Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2018 . – 804 с.
11.Иностранцев, К. Древнейшие арабские известия о праздновании Науруза в Сасанидской Персии [Электронный ресурс] / К. Иностранцев // Отдельный оттиск из записок Восточного отдела Императорского Русского археологического общества.– Санкт–Петербург: Типография Императорской Академии наук, 1904. – Т. XVI. –С.020–045.–Режим доступа: https://www.vostlit.info /Texts/ Dokumenty/ Persien/IX/Kisrawi/frametext.htm(дата обращения: 10.12. 2025).
12.Лобачёва, Н.П. К истории календарных обрядов у земледельцев Средней Азии / Н.П. Лобачёва // Древние обряды, верования и культы народов Средней Азии (Историко–этнографические очерки).– Москва: Наука, 1986. – С. 6–31.
13.Наврӯз: Китобнома / Мураттиб Ш. Комилзода. – Душанбе: Бухоро, 2012. – 330 с.
14.Наврӯз: Феҳристи адабиёт / Мураттиб Ш. Комилзода. – Душанбе: Аржанг, 2017. – 280 с.
15. Наврӯзнома: Феҳристи адабиёт / Мураттиб Ш. Комилзода. – Душанбе: Бухоро, 2013. – 174 с.
16.Рузи шодбошинависӣ - рузи умед [Электронный ресурс] / Режим доступа: https:// fazazist.com/fa/omid-shadbash (дата обращения: 19.12.2025).
17.Сазманд, Б. Навруз: праздник, объединяющий народы / Б. Сазманд. – Москва: Садра, 2016. – 190 с.
18.Саҷҷодӣ, Ҷ. Фарҳанги маорифи ислом [Электронный ресурс] / Ҷ. Саҷҷодӣ / Режим доступа: https://lib.eshia.ir/73068/0/11 (дата обращения: 21.12.2025).
19.Табарӣ, Муҳаммад Ҷарир. Таърихи Табарӣ ё Таърих ар-русул ва-л-мулук / Муҳаммад Ҷарири Табарӣ. – Теҳрон: Асотир, 1375. – Ҷ.14. – С.5945-6366.
20.Табарӣ, Муҳаммад Ҷарир. Таърихи Табарӣ ё Таърих ар-русул ва-л-мулук / Муҳаммад Ҷарири Табарӣ. – Теҳрон: Асотир, 1375. – Ҷ.15. – С.6379-6780.
21.Традиции Навруза вдоль Шелкового пути: социокультурное значение общего культурного наследия / Главные редакторы: Ким Доксун, Алишер Икрамов. – Республика Корея, 2025. – 225 с.
22.Фирдоуси. Шахнаме / Фирдоуси. – Москва: Изд. АН СССР, 1957.– Т. I .– 675 с.
23.Фирдоуси. Шахнаме / Фирдоуси. – Москва: Наука, 1965. – Т. III. – 591 с.
24.Фирдоуси. Шахнаме / Фирдоуси. – Москва: Наука, 1984. – Т.VI – 655 с.
25.Шашуми Фарвардин – Рӯзи умед гиромӣ бод [Электронный ресурс] / Режим доступа: // https:/ /www.beytoote.com/ art/decorum/hope-april6th-congratulation.html (дата обращения: 09.12.2025).