0.0/5 оценка (0 голосов)

СОПОСТАВИТЕЛЬНОЕ ИССЛЕДОВАНИЕ ОБЩЕГО ГРАММАТИЧЕСКОГО СМЫСЛА ДВУХ ВСПОМОГАТЕЛЬНЫХ ЧАСТЕЙ РЕЧИ

Автор (ы)

Курганов З.Д.

Аннотация

Понятие «причина», которое может быть выражено в языке и предлогами (выражающими причину действия глагола), и союзами (в этом случае после подчинительного союза добавляется предложение, выражающее причину совершения действия), рассматривается на основании древних и современных поэтических и прозаических произведений. Отмечено, что в персидских учебниках это грамматическое значение передается термином «таълил» (объяснение). Анализ и сравнение имеющегося фактического материала показывают, что при выражении понятия причины на первом месте стоят союзы, а на втором – предлоги. Из группы предлогов основными и подлинными в передаче этого понятия являются «почему» и «от». При выражении значения причины для древних текстов характерно использование префикса «андар», употребление которого в современном таджикском литературном языке ограничено. В целом для выражения причины действия или события носители языка в прошлом и в настоящем чаще всего использовали и используют предлоги «барои», «аз, «ба», «бар» и «дар» («для», «от», «к», «на» и «в»).

Ключевые слова

грамматика; полифункциональные вспомогательные элементы; значение слова «причина»; предлог; союз; современный таджикский литературный язык; древние тексты; поэзия и проза; произведения X-XIII веков; составные изафетные именные приставки

Список цитируемой литературы

1. Айнӣ, Садриддин. Марги судхӯр / С. Айнӣ. – Душанбе: Маориф, 2015. – 208 с.

2. Ашъори ҳамасрони Рӯдакӣ. Таҳияи матн ва луғоту тавзеҳот аз Худоӣ Шарифов ва Абдушукур Абдусатторов. – Душанбе: Адиб, 2007. – 480 с.

3. Байҳақӣ, Абулфазл. Таърихи Байҳақӣ / А. Байҳақӣ. Таҳиягари матн, муаллифи муқаддима, ҳавошӣ ва феҳристҳо Сайфуллоҳи Муллоҷон. – Душанбе: Бухоро, 2014. – 774 с.

4. Гулназар. Туву хубиву раъноӣ(гулчини ашъор). – Душанбе: Адиб, 2010. – 408 с.

5. Гулрухсор. Сакарот. Роман. Чопи аввал. – Душанбе: ЭР-граф, 2009. – 398 с.

6. Гулрухсор. Шуъла дар санг (гулчини ашъор).– Душанбе: Адиб, 2011. – 384 с.

7. Ғоиб, Муҳаммад. Сояи нур (маҷмуаи шеърҳо,қиссаҳо, ҳикояҳо, ҳаҷвияҳо ва мақолаҳо) / М.Ғоиб.– Душанбе: Адиб, 2014. – 472 с.

8. Деҳхудо, Алиакбар. Луғатнома / А. Деҳхудо. Ҷилдҳои 1-50. – Теҳрон: Муассисаи интишорот ва чопи Донишгоҳи Теҳрон, 1328.

9. Забони адабии ҳозираи тоҷик. Қ.1. Лексикология. Фонетика. Морфология. – Душанбе:Маориф, 1982. – 461 с.; Қисми 2. Синтаксис. Китоби дарсӣ барои факултетҳои филологияи мактабҳои олӣ.–Душанбе: Маориф, 1995. – 336 с.

10.Кайковус, Унсурулмаолӣ. Қобуснома / Унсурулмаолӣ К. Бо эҳтимоми Ғуломҳусайн Юсуфӣ. – Теҳрон: Интишороти бунгоҳи тарҷума ва нашри китоб, 1345. – 329 с.

11.Коллектив. Гулбонги истиқлол (баёзи назми муосири тоҷик). – Душанбе: Адиб, 2011. – 272 с.

12.Кӯҳзод Ӯрун. Ҳайҷо. Роман. Нашри мукаммал / Ӯрун К. – Душанбе: Адиб, 2015. – 416 с.

13.Румӣ, Ҷалолуддин. Маснавии маънавӣ / Ҷ. Румӣ. Таҳия, танзим ва баргардони матн Баҳриддин Ализода ва Алӣ Муҳаммадии Хуросонӣ.– Теҳрон: Нашри замон, 2001. – 728 с.

14.Самад, Абдулҳамид. Гардиши девбод (роман) / А. Самад. – Душанбе: Маориф, 2017. – 512 с.

15.Тарҷумаи «Тафсири Табарӣ» (дар як китоб ва ҳафт муҷаллад). Таҳия, тавзеҳот ва таълиқоти Н.Ю. Салимов, Н.Ш. Зоҳидов, Н.И. Ғиёсов, А.А. Ҳасанов, А. Самеев. – Душанбе: Бухоро, 2014. – 822 с.

16.Таърихи Систон. Таҳияи матн, муқаддима, тавзеҳот ва феҳристҳо аз Муҳаммадюсуф Имомов ва Абдушукури Абдусаттор. – Душанбе: Бухоро, 2014. – 352 с.

17.Фирдавсӣ, Абулқосим. Шоҳнома (Ахтарони адаб) /А.Фирдавсӣ. Ҷилдҳои 1-10. – Душанбе: Адиб, 2007 – 2010.

18.Фирӯз, Баҳром. Агар вай мард мебуд:Повестҳо / Б. Фирӯз. – Душанбе: Адиб, 1987. – 384 с.

19.Хайёмпур, Абдурасул. Дастури забони форсӣ / Абдурасул Х. – Табрез: Ситуда, 1384. – 290 с.

20.Хуҷандӣ, Фарзона. Девон (панҷсад ғазали дилангез) / Фарзонаи Х. – Душанбе: Хуросон, 2014. – 540 с.

21.Ҳудуд-ул-олам мина-л-Машриқ ила-л-Мағриб. Таҳиякунандаи матн ва муаллифи пешгуфтор А. Ҳасанов. – Душанбе: Бухоро, 2014. – 587 с.

22.Ҳумоюнфаррух, Абдураҳим. Дастури ҷомеи форсӣ / Абдураҳим Ҳ. – Теҳрон: Муассисаи матбуоти илмӣ, 1364. – 800 с.

23.Ҷалил, Раҳим. Табиби ман / Р. Ҷалил. – Душанбе: Маориф, 1981. – 155 с.

24.Шералӣ, Лоиқ. Куллиёт / Л. Шералӣ. Ҷилди 1. – Душанбе: Адиб, 2008. – 560 с.

25.Шерозӣ, Саъдӣ. Гулистон / С. Шерозӣ. Бар асоси тасҳеҳ ва табъи шодравон Муҳаммадалии Фурӯғӣ (бо маънии вожаҳо ва шарҳи ҷумлаҳову байтҳои душвор). Мураттиб ва баргардони матн Обиди Шакурзода. – Душанбе, 2009. – 345 с.

26.Шерозӣ, Саъдӣ. Бӯстон / С. Шерозӣ. – Теҳрон: Интишороти байналмилалии Алҳудо, 1371. – 463 с.

27.Шерозӣ, Саъдӣ. Ғазалиёт / С. Шерозӣ. – Душанбе: Адиб, 2014. – 480 с.